1
Karl Marx'ın "Kapital"ini, ekonomi bilimi ile ilgili araştırmalar yaparken fark etmiştim, birinci cildini de, üniversiteye başladığım yıllarda, bir yaz tatilinde okudum, notlar aldım okurken, "Kapital"in ikinci ve üçüncü cildini de genel olarak inceledim.
"Kapital"in birinci cildini, Vladimir Lenin de, "Rusya'da Kapitalizmin Gelişmesi" kitabında çokça ele almıştı, ekonomi tarihi araştırmalarında "Kapital"in metodolojik bir kaynak eser olduğunun bir kanıtıydı "Rusya'da Kapitalizmin Gelişmesi". sonra fark ettim ki, daha bir çok yazar, tarihçi ve ekonomist, "Kapital"i kaynak olarak kullanıyor, eserlerinde "Kapital"e göndermeler yapıyor. İtalyan Tarihçi Gramsci, Fransız Tarihçi Braudel, İngiliz Tarihçi Hobsbawm, Macar Ekonomist Varga, Macar Ekonomist Mezsaros, Fransız Filozof Althusser, Arap Tarihçi Samir Amin, Karl Marx'ın "Kapital"ine göndermeler yapan yazarlardan bazılarıydı.
"Kapital", demek ki, 19. Yüzyıl'da yazılmış ve yayınlanmış bir eser olmasına rağmen, 20. Yüzyıl'da eskimemiş, aynı tazelikle kütüphanelerde, arşivlerde, çalışma odalarında kaynak bir eser olarak okunmuştur.
2
"Kapital"in birinci cildinde, ilk yüz sayfa kadar, "değer" konuları incelenmiştir, Karl Marx "değişim değeri" ve "kullanım değeri", "meta üretimi", "meta fetişizmi", "metaların dolaşımı", "sanayi kapitalizminde değer ilişkileri" gibi konuları ayrıntıları ile ele almıştır. Marx'a göre, "meta"yı ve "değer"i anlamak, "kapitalist üretimin hareket yasaları"nı anlamak için ilk ödevlerdir.
"Kapital"in birinci cildinde, daha sonra, "sanayi", "kapitalist pazar ilişkileri", "işgünü ve ücretler", "metalar ve fiyatları", "kâr", "kapital kavramı", "kapitalist üretimde kapital birikimi", "tarım kapitalizmi", "toprak rantı", "kolonicilik ve kapitalizmin dünyaya yayılması" gibi konular incelenir. Marx, "Kapital"de, kapitalizmin 19. Yüzyıl'daki "tablo"sunu tümüyle okurlarına anlatmak istemiştir, bu amacına da ulaştığını "Kapital"in bugün hâlâ kaynak bir eser olmasından anlıyoruz. 19. Yüzyıl Kapitalizmi'ni anlamak için, "Kapital"i okumak hâlâ ilk ödevdir.
3
"Artı-Değer" kavramı da, "Kapital"in birinci cildinde ayrıntıları ile ele alınır. "Kapitalist Artı-Değer" nasıl oluşur? Marx, bu soruyu yanıtlamak için, bir çok sanayileşmiş ülkeyi incelemiş, araştırmıştı. özellikle, İngiliz, Alman, Fransız ve İtalyan deneyimlerinde kapitalizmin "artı-değer" üretmesinin koşullarını araştırmıştı Marx, "Artı-Değer"le ilgili geçmiş ekonomistlerin yazdıklarını da eleştiriden geçirmiş, "Kapital"in dördüncü cildi olarak da "Artı-Değer Teorileri" yayınlanmıştı, Marx, "artı-değer"i açıklayan son bir ekonomi tarihçisi olarak "Kapital"i yazmıştı. Marx'ın ardından "artı-değer"i açıklamaya girişen ekonomistler, tarihçiler, genellikle Marx'ın "Kapital"ine gönderme yapmakla ve Marx'ın yazdıklarını yinelemekle yetinmişlerdir.
4
Karl Marx, "Kapital"i yazmadan önce "Ekonomi Politiğin Eleştirisine Katkı"yı yazmış ve yayınlamıştı. bu açıdan, "Kapital", Karl Marx'ın araştırmalarında gittikçe derinleşmesinin bir eseridir, 1844'de yazdığı "1844 Elyazmaları"nda ekonomi alanında araştırmalar yaptığını belli etmişti Marx, "Kapital"i yazmaya ise çok sonra başladı.
Karl Marx'ın "Kapital"inde, "kapitalist toplum"daki "sosyal sınıflar" konusu da yer almıştı. ne var ki, "sosyal sınıflar" konusunu tamamlamamıştı Marx.
Vladimir Lenin'e göre, Marx, 19. Yüzyıl Kapitalizmi'nin en doğru bir anlatımını yazmıştı, ama, "kapitalizmin en yüksek aşaması, emperyalizm"i görmemişti Marx, 20. Yüzyıl'a yetişseydi, "Kapital"i sürdürürdü, "Emperyalist Kapitalizm"i tanımlayan araştırmalar yazardı. ama, Lenin'e göre, ve başka bir çok tarihçiye göre, Karl Marx, "emperyalizm"i ve "emperyalist savaşlar"ı sezmişti, "dünya pazarı", "kolonicilik" gibi konuları ele alırken bazı sezgileri fark edilmekteydi.
5
Karl Marx, "Kapital"de, işçi sınıfını ve burjuva sınıfı, "kapitalist toplum"un başlıca "sosyal sınıflar"ı olarak incelemişti. hem kapitalizmin tarihini ele alırken, hem de kapitalizmin "sosyal sınıflar"ı nasıl büyüttüğünü, meselâ işçi sınıfının nicelikçe nasıl çoğaldığını, nitelikçe nasıl daha "kalifiye" bir sınıf haline geldiğini araştırmış, yazmıştı.
Karl Marx'ın "Kapital"inin bir özelliği de, 1. İşçi Enternasyonali Derneği'nin kurulması ile, işçi sınıfına seslenen bir kitap olmasıdır, Marx, 1. İşçi Enternasyonali Derneği'nin Başkanı idi, ve "Kapital"i farklı ülkelerde, farklı dillerde yayınlatırken, dünya işçilerini, uluslararası işçi hareketlerini "Kapital"i okumaya dâvet ediyordu. işçiler de, burjuvalar da, "Kapital"i okudular. Marx, araştırmalarının çoğunu Londra'daki "British Museum" kütüphanesinde yapmıştı. İngiliz Parlamentosu'da, başka bir çok devletin parlamentoları gibi, Karl Marx'ın okurları idi, "Kapital"in okurları arasında bir çok devletin yöneticileri vardı.
Marx, daha ilk eserlerinden itibâren, farklı milletlere bir anlamda rehberlik ve öğretmenlik yapmıştı. "Kapital"in, Marx'ın binlerce sayfalık eserleri arasındaki yeri ise vazgeçilmez, çok önemli bir yerdir.
SİNAN ÖNER
Karl Marx'ın "Kapital"ini, ekonomi bilimi ile ilgili araştırmalar yaparken fark etmiştim, birinci cildini de, üniversiteye başladığım yıllarda, bir yaz tatilinde okudum, notlar aldım okurken, "Kapital"in ikinci ve üçüncü cildini de genel olarak inceledim.
"Kapital"in birinci cildini, Vladimir Lenin de, "Rusya'da Kapitalizmin Gelişmesi" kitabında çokça ele almıştı, ekonomi tarihi araştırmalarında "Kapital"in metodolojik bir kaynak eser olduğunun bir kanıtıydı "Rusya'da Kapitalizmin Gelişmesi". sonra fark ettim ki, daha bir çok yazar, tarihçi ve ekonomist, "Kapital"i kaynak olarak kullanıyor, eserlerinde "Kapital"e göndermeler yapıyor. İtalyan Tarihçi Gramsci, Fransız Tarihçi Braudel, İngiliz Tarihçi Hobsbawm, Macar Ekonomist Varga, Macar Ekonomist Mezsaros, Fransız Filozof Althusser, Arap Tarihçi Samir Amin, Karl Marx'ın "Kapital"ine göndermeler yapan yazarlardan bazılarıydı.
"Kapital", demek ki, 19. Yüzyıl'da yazılmış ve yayınlanmış bir eser olmasına rağmen, 20. Yüzyıl'da eskimemiş, aynı tazelikle kütüphanelerde, arşivlerde, çalışma odalarında kaynak bir eser olarak okunmuştur.
2
"Kapital"in birinci cildinde, ilk yüz sayfa kadar, "değer" konuları incelenmiştir, Karl Marx "değişim değeri" ve "kullanım değeri", "meta üretimi", "meta fetişizmi", "metaların dolaşımı", "sanayi kapitalizminde değer ilişkileri" gibi konuları ayrıntıları ile ele almıştır. Marx'a göre, "meta"yı ve "değer"i anlamak, "kapitalist üretimin hareket yasaları"nı anlamak için ilk ödevlerdir.
"Kapital"in birinci cildinde, daha sonra, "sanayi", "kapitalist pazar ilişkileri", "işgünü ve ücretler", "metalar ve fiyatları", "kâr", "kapital kavramı", "kapitalist üretimde kapital birikimi", "tarım kapitalizmi", "toprak rantı", "kolonicilik ve kapitalizmin dünyaya yayılması" gibi konular incelenir. Marx, "Kapital"de, kapitalizmin 19. Yüzyıl'daki "tablo"sunu tümüyle okurlarına anlatmak istemiştir, bu amacına da ulaştığını "Kapital"in bugün hâlâ kaynak bir eser olmasından anlıyoruz. 19. Yüzyıl Kapitalizmi'ni anlamak için, "Kapital"i okumak hâlâ ilk ödevdir.
3
"Artı-Değer" kavramı da, "Kapital"in birinci cildinde ayrıntıları ile ele alınır. "Kapitalist Artı-Değer" nasıl oluşur? Marx, bu soruyu yanıtlamak için, bir çok sanayileşmiş ülkeyi incelemiş, araştırmıştı. özellikle, İngiliz, Alman, Fransız ve İtalyan deneyimlerinde kapitalizmin "artı-değer" üretmesinin koşullarını araştırmıştı Marx, "Artı-Değer"le ilgili geçmiş ekonomistlerin yazdıklarını da eleştiriden geçirmiş, "Kapital"in dördüncü cildi olarak da "Artı-Değer Teorileri" yayınlanmıştı, Marx, "artı-değer"i açıklayan son bir ekonomi tarihçisi olarak "Kapital"i yazmıştı. Marx'ın ardından "artı-değer"i açıklamaya girişen ekonomistler, tarihçiler, genellikle Marx'ın "Kapital"ine gönderme yapmakla ve Marx'ın yazdıklarını yinelemekle yetinmişlerdir.
4
Karl Marx, "Kapital"i yazmadan önce "Ekonomi Politiğin Eleştirisine Katkı"yı yazmış ve yayınlamıştı. bu açıdan, "Kapital", Karl Marx'ın araştırmalarında gittikçe derinleşmesinin bir eseridir, 1844'de yazdığı "1844 Elyazmaları"nda ekonomi alanında araştırmalar yaptığını belli etmişti Marx, "Kapital"i yazmaya ise çok sonra başladı.
Karl Marx'ın "Kapital"inde, "kapitalist toplum"daki "sosyal sınıflar" konusu da yer almıştı. ne var ki, "sosyal sınıflar" konusunu tamamlamamıştı Marx.
Vladimir Lenin'e göre, Marx, 19. Yüzyıl Kapitalizmi'nin en doğru bir anlatımını yazmıştı, ama, "kapitalizmin en yüksek aşaması, emperyalizm"i görmemişti Marx, 20. Yüzyıl'a yetişseydi, "Kapital"i sürdürürdü, "Emperyalist Kapitalizm"i tanımlayan araştırmalar yazardı. ama, Lenin'e göre, ve başka bir çok tarihçiye göre, Karl Marx, "emperyalizm"i ve "emperyalist savaşlar"ı sezmişti, "dünya pazarı", "kolonicilik" gibi konuları ele alırken bazı sezgileri fark edilmekteydi.
5
Karl Marx, "Kapital"de, işçi sınıfını ve burjuva sınıfı, "kapitalist toplum"un başlıca "sosyal sınıflar"ı olarak incelemişti. hem kapitalizmin tarihini ele alırken, hem de kapitalizmin "sosyal sınıflar"ı nasıl büyüttüğünü, meselâ işçi sınıfının nicelikçe nasıl çoğaldığını, nitelikçe nasıl daha "kalifiye" bir sınıf haline geldiğini araştırmış, yazmıştı.
Karl Marx'ın "Kapital"inin bir özelliği de, 1. İşçi Enternasyonali Derneği'nin kurulması ile, işçi sınıfına seslenen bir kitap olmasıdır, Marx, 1. İşçi Enternasyonali Derneği'nin Başkanı idi, ve "Kapital"i farklı ülkelerde, farklı dillerde yayınlatırken, dünya işçilerini, uluslararası işçi hareketlerini "Kapital"i okumaya dâvet ediyordu. işçiler de, burjuvalar da, "Kapital"i okudular. Marx, araştırmalarının çoğunu Londra'daki "British Museum" kütüphanesinde yapmıştı. İngiliz Parlamentosu'da, başka bir çok devletin parlamentoları gibi, Karl Marx'ın okurları idi, "Kapital"in okurları arasında bir çok devletin yöneticileri vardı.
Marx, daha ilk eserlerinden itibâren, farklı milletlere bir anlamda rehberlik ve öğretmenlik yapmıştı. "Kapital"in, Marx'ın binlerce sayfalık eserleri arasındaki yeri ise vazgeçilmez, çok önemli bir yerdir.
SİNAN ÖNER
Nessun commento:
Posta un commento